عبد الحسين نوايى

269

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

گنجايش نداشت چند حياط از حرمخانهء ناصر الدين شاه وصل به عمارت خورشيد براى محل كار شوستر معين شد و وى عبد الرضا خان نامى را كه اصلا انگليسى بود به معاونت محاسبات و منتخب الدوله را به رياست دفتر خزانه‌دارى كل و ميرزا عيسى خان فيض را به معاونت مالياتهاى غيرمستقيم ( تحديد ترياك ، باندرل مشروبات ماليات نواقل و ذبايح و اداره ماليه تهران ) و ميرزا عبد اللّه خان مستوفى را به رياست ماليات مستقيم گماشت . تمركز حسابها اولين اقدام شوستر اين بود كه به كليهء امناء ماليه و پيشكاران ايالات تلگرافى دستور داد كه هرروز كليهء ماليات وصولى را به بانك شاهى محل و چنانچه بانك نبود به تجارتخانهء تومانيانس يا تجارتخانه ديگر تحويل داده سر هفته ميزان وجوه به حساب ريخته‌شده را گزارش دهند و هرچه از طرف دولت حواله صادر شود بايد از بانك يا تجارتخانه‌ها گرفته و به مصرف وجوه حواله شده برسد و بدين‌ترتيب روش قديم در نگهداشتن وجوه ماليات در ادارات ماليه منسوخ گرديد . البته اين ترتيب ساده‌تر و براى مردم بىنظر راحت‌تر بود ، ولى بعضى از امناء ماليه و پيشكاران اين دستور را اطاعت نكرده براى شوستر و همكارانش ايجاد زحمت كردند . از جملهء اين اشخاص ميرزا ابراهيم خان معتمد السلطنه پدر قوام السلطنه و وثوق الدوله بود كه سمت پيشكارى آذربايجان داشت و « جنابش » بهيچ‌وجه حاضر به اجراء دستور خزانه‌دار كل نگرديد . بالاخره اين موضوع اين‌قدر دنباله پيدا كرد كه شوستر و همكارانش را خسته كرد و سرانجام شوستر تصميم گرفت او را از پيشكارى آذربايجان معزول نمايد . وقتى قلم روى كاغذ گذاشت كه امضاء كند عبد اللّه مستوفى جلو دست او را